23 kwietnia w Dziale Muzyki Ludowej Muzeum Miasta Kowna odbędzie się seminarium „Dziedzictwo Czesława Miłosza i odzwierciedlenia kultury muzycznego folkloru”. Uczestnicy wydarzenia zostaną zaproszeni do ponownego spojrzenia na życie i twórczość laureata Literackiej Nagrody Nobla, pisarza Czesława Miłosza, a także na otaczające je konteksty historyczne i kulturowe.
Od refleksji historycznych po osobiste świadectwa
Seminarium rozpocznie Rimantas Žirgulis, dyrektor Muzeum Regionalnego w Kiejdanach, który wygłosi referat „Dlaczego Czesław Miłosz jest dla nas ważny?”. Temat aktualności pisarza rozwinie dalej dr hab. Rūstis Kamuntavičius z Centrum Czesława Miłosza Uniwersytetu Witolda Wielkiego.
„Wrażliwość na człowieka i różnorodność kulturową była jednym z głównych imperatywów tego myśliciela. Proponował on nawet, aby historię Europy Środkowej i Wschodniej pisać nie przez pryzmat narodu czy państwa, jak to jest u nas przyjęte, lecz poprzez opowieści o osobistych i rodzinnych doświadczeniach. Ostatecznie Miłosz nieustannie powtarzał, że tylko małe rzeczy mogą być piękne i pełnowartościowe. Zachęcał do pokochania małych miejscowości i niewielkich regionów – takich jak Szetejnie czy Wędziagoła” – twierdzi dr hab. R. Kamuntavičius, podkreślając, że wiele spostrzeżeń Czesława Miłosza pozostaje aktualnych do dziś.
Według Ryszarda Jankowskiego, prezesa Wędziagolskiego oddziału Związku Polaków na Litwie, „dziś idee C. Miłosza rezonują na Litwie silniej niż pod koniec XX wieku, gdy po ponad pięćdziesięciu latach powrócił do kraju ze Stanów Zjednoczonych, a także bardziej niż w pierwszej dekadzie XXI wieku. Wówczas nie był jeszcze dostatecznie znany szerokiej publiczności, a jego idee nie zawsze były rozumiane lub akceptowane w kontekście dominującej mentalności”. Podczas wydarzenia R. Jankowski podzieli się osobistymi wspomnieniami z powrotu pisarza do Wędziagoły w maju 1992 roku. Wizyta ta, podczas której C. Miłosz odwiedził miejsca pochówku swoich przodków na starym cmentarzu przykościelnym i spotkał się z lokalną społecznością, nabrała silnego wymiaru symbolicznego i kulturowego, ukazującego zderzenie doświadczeń Wschodu i Zachodu.
Zdaniem R. Jankowskiego postać Czesława Miłosza stanowi pomost między kulturami Litwy i Polski: „Jego twórczość, dziedzictwo intelektualne, europejskie idee, autorytet moralny i otwartość na dialog pozostają istotnymi czynnikami sprzyjającymi porozumieniu międzykulturowemu. Te cechy pozwalają mu łączyć nie tylko różne narody, lecz także szerszą społeczność międzynarodową opartą na wartościach humanistycznych”.
Melodie łączące narody
Podczas seminarium zostanie zaprezentowane pole muzycznej kultury Polaków z Kowna, Kiejdan i regionu Laudy – jej warstwy społeczne, gatunki oraz tradycje zachowane w pamięci zbiorowej. Temat ten przedstawi dr hab. Gustaw Juzala-Deprati z Instytutu Języków i Kultury Bałtyckiej Uniwersytetu Wileńskiego. Ostatni referat seminarium zostanie uzupełniony muzyką – zabrzmią interpretacje litewskiego i polskiego folkloru, kontynuujące podjęte wątki.
Wydarzenie zakończy dyskusja moderowana przez dr Gintarę Dusevičiūtė-Neimontienė, kierowniczkę Działu Muzyki Ludowej Muzeum Miasta Kowna, zapraszając uczestników do wspólnej refleksji nad usłyszanymi ideami i doświadczeniami.
Litewska muzyka ludowa była Miłoszowi szczególnie bliska – przywoływała wspomnienia dzieciństwa i wzmacniała jego więź z Litwą. Wychodząc od osobistego stosunku pisarza do muzyki tradycyjnej, Muzeum Miasta Kowna zaprasza szerszą publiczność do poznania dźwiękowej więzi dwóch kultur i usłyszenia, jak brzmi ona dzisiaj.
Wydarzenie jest bezpłatne, jednak udział wymaga wcześniejszej rejestracji (tel. +37068723456 lub online).
PROGRAM
09.30 Rejestracja uczestników
10.00 Słowo powitalne
10.10 Dlaczego Czesław Miłosz jest dla nas ważny? | Rimantas Žirgulis, Muzeum Regionalne w Kiejdanach
10.20 Dziedzictwo Czesława Miłosza: kilka wątków aktualnych dla współczesnej Litwy | doc. dr Rūstis Kamuntavičius, Centrum Czesława Miłosza na Uniwersytecie Witolda Wielkiego
10.45 Wspomnienia o Czesławie Miłoszu | Ryszard Jankowski, Związek Polaków na Litwie, Oddział w Wędziagole
11.15–11.30 Przerwa
11.30 Kultura muzyczna Polaków na Laudzie, w Kownie i Kiejdanach: warstwa społeczna, gatunki, pamięć | dr hab. Gustaw Juzala-Deprati, Instytut Języków i Kultur Bałtyckich Uniwersytetu Wileńskiego
12.00 Muzyczne interpretacje litewskiego i polskiego folkloru
12.15 Dyskusja | Moderator: dr Gintarė Dusevičiūtė-Neimontienė, Muzeum Miejskie w Kownie
Miejsce wydarzenia: Sala koncertowa Muzeum Muzyki Ludowej (ul. L. Zamenhofa 4, Kowno)
Organizatorem seminarium jest Muzeum Miasta Kowna.
Partnerzy: Muzeum Regionalne w Kiejdanach, Dom Kultury Litewskiej w Puńsku, Centrum Czesława Miłosza na Uniwersytecie Witolda Wielkiego.
Wydarzenie jest organizowane w ramach realizowanego przez Unię Europejską projektu nr LTPL00409 „SEE HEAR ACT” programu Interreg VI-A Litwa–Polska, którego celem jest upamiętnienie dziedzictwa noblisty Czesława Miłosza. Współpraca ta ma na celu ukazanie jego związków z Polską oraz podkreślenie litewskich korzeni pisarza, wzmacniając tym samym dialog kulturowy obu narodów w kontekście współczesnych wyzwań geopolitycznych.
