Wędziagoła, 9 listopada. W przeddzień 107. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości miasteczko przywitał cichy, chłodny poranek, którego spokój szybko wypełnił żywy duch wspólnoty. Wszyscy uczestnicy tradycyjnego, odbywającego się dzień wcześniej rajdu historycznej pamięci Polaków z Wędziagoły po Kowieńszczyźnie i Laudzie – rodacy z południowo-zachodniej Polski, z województwa dolnośląskiego, uczniowie Niedzielnej Szkółki Języka Polskiego w Wędziagole oraz inni mieszkańcy dobrej woli – o godzinie 9 zgromadzili się w zabytkowym kościele pw. Św. Trójcy na Mszy Świętej sprawowanej w języku polskim.
Nieprzypadkowo ten poranek rozpoczął się uroczystym przemarszem młodzieży – flagi organizacji i szkół gości dumnie powiewały w ich rękach, gdy kroczyli nawą kościoła ku wielkiemu ołtarzowi.

Był to nie tylko gest szacunku, lecz także ciche potwierdzenie wierności tym, których pamięci tego dnia poświęcono Eucharystię. Dziś spoczywają w wieczności, lecz ich życiowe credo – Bóg, Honor, Ojczyzna – wciąż żyje w murach Wędziagoły. Wśród upamiętnionych znalazła się również fundatorka kościoła pw. Najświętszej Maryi Panny Pocieszycielki Strapionych w Pojeslu, babka marszałka Józefa Klemensa Piłsudskiego – Teodora Urszula Otylia Butler-Piłsudska, a także cała zasłużona linia tej rodziny. Mszę świętą odprawił proboszcz parafii ks. Tomas Trečiokas, a śpiew i posługa gości nadały liturgii wyjątkowego uroku i podniosłości.
Po zakończeniu Mszy żywy rytm obchodów przeniósł się na cmentarz przykościelny. Tu pracowała ekipa programu „Wschód” Telewizji Polonia, rozmawiając z rodakami z Wędziagoły i dokumentując więź tej społeczności z historią. Trzymając w rękach zapalone znicze, uczestnicy w ciszy udali się do miejsc wiecznego spoczynku powstańców z lat 1831 i 1863 oraz innych wybitnych postaci kraju. Słuchając opowieści o ich życiu, walce i ofierze, modlili się i zapalali światła pamięci – tak ich wspomnienie jeszcze raz zostało wyniesione ponad codzienność.
Goście z Polski, którzy spędzili w Wędziagole dwa dni, wspólnie z miejscowymi rodakami odwiedzili kilkanaście cmentarzy na Kowieńszczyźnie i Laudzie. Na każdym z nich na chwilę rozbłysło światełko i zabrzmiała modlitwa za tych, którzy polegli na naszej ziemi w walkach „Za naszą i waszą wolność!”. Młodzi uczestnicy i ich nauczyciele uważnie słuchali opowieści o historii naszych stron, o ludziach, których odwaga i determinacja pozwoliły przetrwać tutejszej wspólnocie.
Była to kolejna poruszająca i pełna znaczenia lekcja historii – taka, która ubogaca nie tylko umysł, lecz również zobowiązuje serce. Polacy z Wędziagoły z oddaniem przekazują ją z pokolenia na pokolenie, aby żywa pozostała pamięć łącząca teraźniejszość z chwalebną przeszłością.