Wędziagoła od czasów powojennych, gdy powstawały kołchozy, była uważana za biedną, ponurą miejscowość, w której mieszkało wielu Polaków. Przyznanie się, że pochodzi się z Wędziagoły, było postrzegane jako nieudane nieporozumienie, niczego dobrego nie zapowiadające. A przyczyną tego wszystkiego byli Polacy i Żydzi, którzy od wieków zamieszkiwali te tereny. To oni byli „winni”, że ani międzywojniu, ani po wojnie nie doszło tu do żadnego przełomu... Przez pół wieku ta propaganda zrobiła swoje. Już kilka pokoleń mieszkańców Wędziagoły stara się unikać tożsamości tej ziemi – nie chcą przyznać, że pochodzą z Wędziagoły.
Polacy z Wędziagoły zawsze starają się pokazać prawdziwą historię naszego miasteczka i parafii. Do Polskiej Biblioteki w Wędziagołe oraz na portal www.vandziogala.eu dociera wiele listów z prośbami o pomoc w odnalezieniu miejsc urodzenia przodków, dziadków, rodziców, z których ich krewni zostali deportowani na Syberię w różnych okresach historycznych. Ich domy zostały zniszczone, spalone, nie pozostały żadne ślady ich obecności, zniknęły nawet nazwy miejscowości, wiosek i osad.
Już w 2019 roku na Litwie, w ramach projektu upamiętnienia zaginionych nazw miejscowości, zniknięte wsie, osady i nazwy miejscowości były upamiętniane przez stawianie tablic pamiątkowych. Z tej okazji, w 635-lecie istnienia miasteczka Wędziagoła, w centrum miejscowości odsłonięto krzyż z tablicą upamiętniającą zaginione wsie i osady. Odbyła się uroczystość, uczczono szacowny jubileusz. Na tablicy wyryto bardzo krótki wykaz zaginionych wsi i osad, tylko 13 nazw, z których trzy były błędne. Pozostaje ubolewać, że niekompetencja pracowników Wędziagolskiej gminy oraz centrum kultury w tamtych czasach, ubóstwo wiedzy historycznej uczyniły z naprawdę dobrego projektu coś, co nie przyniosło zamierzonych efektów. W rzeczywistości zaginionych wsi i osad jest trzy razy więcej... Oto one: Ginejki, Makarówka, Strejpuny, Lipagóra, Czarnolese, Jagełłowo, Girała, Mekła, Żydareska, Baczupy, Michaliszki, Michalinowo, Huta, Toleji, Pedzryszki, Miloszyszki, Pomedżgole, Milwidy, Trumpine, Wilkiszki, Pogiry, Aleksandrówka, Skrebiniszki, Teraspol, Korzinówka, Użumiszkańskie Krzaki, Wejweryszki, Bitnaryszki, Liudwinowo i inne. Tyle informacji nie zostało przedstawionych o zaginionych wsiach i osadach naszej miejscowości.
Przybywający ludzie z różnych zakątków świata szukają najmniejszego śladu, jakiejkolwiek pisemnej informacji o swoich przodkach i miejscach ich urodzenia. Nazwy ich ojczyzn są dla nich niezwykle cennym skarbem. W końcu nie wszystkich ludzią pamięć udało się zniszczyć przez czasy sowieckie.
Ryszard Jankowski


