Młyny wietrzne i wodne w Wędziagole

malunDSCF0340Poznawać historię miejscowości ojczystej krainy bardzo pomagają stare, pochodzące z końca XIX - początku XX wieku niemieckie, polskie, rosyjskie i litewskie wojskowe mapy topograficzne. Można znaleźć w nich sporo informacji o już nieistniejących miejscowościach, wsiach i zaściankach. Na tych mapach są zaznaczone nawet wietrzne i wodne młyny, często jako punkty orientacyjne czy obserwacyjne i jako ważne obiekty zaopatrywania wojska w żywność.

Z tych map dowiedzieliśmy się, że już w XVIII wieku w parafii wędziagolskiej, przy rzece Urka działał młyn pana Kunickiego, przy rzece Mekła, w folwarku Księża Wola - pana Kozakowskiego – były to młyny wodne.

Były one też w sąsiednich miejscowościach – przy lewych dopływach rzeki Niewiaży – Barupi i Gini oraz prawego - Szuszwy. To dworskie wodne młyny: w Poniewieżyku – pani Korejwo, w Łabunowie – pana hrabiego Zabiełły, w Pogini - pana Szukszty, w Wimborach – pana Wimbora. Latem, z powodu braku wody w rzekach, były one zatrzymywane. Wówczas ich pracę przejmowały młyny wietrzne.

W Borku, w parafii wędziagolskiej, w dworze pani Chmielewskiej był stary słupowy młyn wietrzny . Kiedy został on zbudowany nie jest wiadome, wiadomo tylko, że w nim mełł zboże najemca – Żyd z miasteczka. Młyn posiadał czteroskrzydłowy wiatrak z żaglami i zdejmowanymi wietrznymi łopatkami. W stronę wiatru skrzydła były ustawiane razem z całym młynem. Obracał się on na drewnianym słupie – osi zakończonym czopem, na którym był osadzony. Na zewnątrz młyna, przy tylnej ścianie, były schody, którymi do młyna wnoszono worki. Opłata za młyn była pobierana od ilości worków, których nie ważono, więc gospodarze starali się je wypełnić jak można więcej – nosić je było ciężko. Młyn miał dwie pary żarn, jedne – do prostego mielenia, drugie – do pytlowania. Pytlowaną mąkę pszenną gospodynie używały do pieczenia pierogów, a ze zwyczajnego mielenia - do chleba oraz karmienia bydła. Młyn przestał funkcjonować w latach 20. XX wieku. Na późniejszych mapach nie jest on zaznaczany.

W dworze w Stankunach, u pana Dackiewicza, stał tzw. czapkowy młyn wietrzny. W porównaniu do młyna w Borkach, był on bardziej nowoczesny. Czapkowe młyny były ośmioboczne, zwykle oszalowane drewnianym dachowym pokryciem, czapka – drewniana, w niej zamontowany skrzydlaty wał z drewnianym czy też metalowym krzyżakiem. Były w nich również ustawiane dodatkowe wiatraczki. Tradycyjnie w młynach czapkowych żarna były poruszane przy pomocy dwustopniowej przekładni zębatej. Szkoda, że nie zostało starych mieszkańców dworu w Stankunach, którzy mogliby opowiedzieć, jak była obracana czapka młyna, czy młyn posiadał mostek, czy też nie. Na początku XX wieku młyny wietrzne i wodne zanikały, zwiększała się liczba parowych i motorowych młynów pracujących bez przerwy. W Wędziagole znalazły się nawet dwa takie młyny. Były to młyny parowo-motorowe Tonela Gorelika i Oszera Kiejdańskiego.

  • DSCF0268
  • DSCF0273
  • DSCF0298
  • DSCF0310
  • DSCF0316
  • DSCF0326
  • DSCF0329
  • DSCF0332
  • DSCF3690
  • DSCF3720

Ryszard Jankowski

Nie masz uprawnień, aby dodać komentarz. Zarejestruj się, aby dodawać komentarze.

WSPARCIE POLAKOM NA LITWIE KOWIEŃSKIEJ W WĘDZIAGOLE

 LLS SK. VANDŽIOGALOS FILIALAS

Konto: LT 50 2140 0300 0244 5863
SWIFT (BIC) kod: AGBLLT2X
Nazwa banku/adres:
Luminor Bank AS
Litwa

Nasz kanał YouTube youtube

Nasi przyjaciele

logo l24 PL 180x150logo kurier 180
logo ltl 180

logo volskis 180

Katalikų renginiai

Ostatnie komentarze

  • Spojrzenie na przeszłość szlacheckiej rodziny...

    Witold 26.08.2021 07:02
    Proszę o kontakt do Pani Kristiny. Pozdrawiam Witold

    Czytaj więcej...

     
  • Spojrzenie na przeszłość szlacheckiej rodziny...

    ego 22.08.2021 17:52
    Bardzo ładnie, ale dlaczego całą rodzinę z imienia i nazwiska zlituanizowano ? Mogli zapisać nazwiska ...

    Czytaj więcej...

     
  • Zielna – odpust i spotkanie przyjaciół w Wędziagole

    Heniek 20.08.2021 20:00
    Najpiękniejsze to ostatnie zdjęcie!!!

    Czytaj więcej...

     
  • Zielna – odpust i spotkanie przyjaciół w Wędziagole

    Heniek 20.08.2021 19:56
    Ryszardzie Twoje dzieło i Pań czyni szybkie postępy. Gratulujemy z rodziną i Życzymy Wam Długich lat ...

    Czytaj więcej...

     
  • Zielna – odpust i spotkanie przyjaciół w Wędziagole

    ego 18.08.2021 11:59
    Szczęść Boże !

    Czytaj więcej...

Połączyć

Odwiedzający

Dzisiaj199
Wczoraj908
W tym tygodniu3705
W tym miesiącu13104
Ogólny120019

1
Teraz ogląda

piątek, 17 wrzesień 2021 05:13

Hey.lt - Nemokamas lankytojų skaitliukas

Free Joomla! template by Age Themes